Konu: Jeotermal Enerji

[celaldepeci]

Jeotermal enerji kaynagını yerkürenin derinliklerindeki magmadan ve kayaclardaki radyoaktiflikle olusan sıcaklıktan alan bir enerji türüdür. Bu etkilerin ektisiyle ısınan yeraltı suları elektrik üretmek veya konutları ısıtmak amacıyla kullanılır. Teknolojik amaclarla kullanımı yeni olsa da hamam sularının ısıtılmasında olduğu gibi kullanım alanları cok eski tarihlere dayanmaktadır. Diger alternatif enerji kaynaklarındaki gibi jeotermal enerjinin de ciddi projelere konu olması 1970'lerdeki petrol kriziyle yaşanan farklı enerji kaynaklarının aranmaya başlamasından sonra olmuştur. 
   En ucuz jeotermal enerji üretimi kendiliğinden yüzeye çıkan sıcak sulardan faydalanılarak gerçekleşir. Bu kaynaklar çoğunlukla yeterli değildir ve kullanım alanları kısıtlıdır. Bunun yanında daha yüksek kapasiteli kaynaklara ulaşmak için sondaj çalışmaları yapılır. Günümüze değin gerçekleşen sondaj çalışmaların çoğu petrol aramak amacıyla yapılmış fakat, jeotermal kaynaklara rastlandıktan sonra kuyuların işletme amacı geğişmiştir.

 Türkiye jeotermal enerji kullanımında dünyanın 7. Avrupa'nın 1. ülkesidir 
 
  Jeotermal sular çok derinlerdedir. Bu suların yukarı çıkarılması boru hatları döşeme ve pompalama gibi sorunları ortaya çıkarır. Bu suların borularla taşınmasında ortaya çıkan sorun suların aşındırıcı etkiye sahip olmasıdır. Jeotermal kuyularda sık sık boruları ve pompalama sistemlerini değiştirmek gerekebilir. 

Jeotermal enerji üç aşamada incelenir:  
 
 - Yüksek enerjili Jeotermi    
   150 - 300 °C suları barındıran kaynaklardır. Sıcaklığın fazla olması elektrik enerjisi üretiminin kolayca gerçekleşmesini sağlamakla birlikte bu tür kaynak ve santralların sayısı azdır. (Londerello-İtalta) 
- Orta Enerjili Jeotermi 
   Su sıcaklığı 80 - 150 °C'dir. Elektrik enerjisi üretiminde yararlanmak mümkündür fakat; bu sıcaklık elektrik santrallarında su kaynaması için yeterince verimli olmadığı için, santralarda su yerine buharlaşma noktası daha düşük sıvılar kullanılır. 
 - Düşük Enerjili Jeotermi 
   Ortalama su sıcaklığı 70 °C'dir. Elektrik enerjisi üretiminde kullanılamayan bu sular genellikle konutların ısıtılmasında kullanılır.
 
Kavramlar:
Jeotermal Gradyan: Dünya yüzeyinde derinlere inildikçe sıcaklık artar. Normal şartlarda her 33m derine inildikçe sıcaklık 1°C artar. Fakat jeotermal alanlarda bu artış her 33 metrede 5°C'kadar çıkabilir. Buna jeotermik gradyan denir.
Jeotermal Anamoli: Bazı jeotermal alanlarda aynı derinlikte birbirlerine komşu alanlarda farklı sıcaklık değerleri görülürmesine denir.

Üretim faaliyetleri:    
 
   Jeotermal alanların belirlenmesi için çeşitli etüt çalışmaları yapılması gerekir. Öncelikle tüm sıcak suların bulunduğu alanlar (gayzerler, fümeroller) işletmeye elverişli olmayabilir. Suyun ne kadar derinde olduğu, sıcaklığı, toprağın jeolojik yapısı gibi kriterler uygun değerlerde olması gerekir. Çeşitli sismik metotlar uygulayarak geniş alanların jeotermik potansiyelleri ölçmem mümkündür. Sayılan tüm kriterler sağlanmış olsa dahi elde edilen jeotermal enerjiyi harcayacak tüketici grubu ve  santrallara ihtiyaç vardır. Sadece konutların ısıtılması için kuyuların işletilebilir verimde olması için 2500 civarında müşterisi olmalıdır.
   Jeotermal kuyular açıldıktan sonra kuyu ağzına sızdırmaz bir boru yerleştirilir. Buradan taşınan su kazanlara iltilir ve kazan çevresindeki suyu ısıtır. Çoğunlukla evlere gönderilen su jeotermal su değil, bu suyla ısıtılan katkısız sulardır. Jeotermal suların aşındırıcı etkiye sahip olmaları evlerde çeşitli sızdırma problemlerinin yaşanmasına neden olmaktadır. İşletmeler ise genelikle jeotermal suları kullanırlar; fakat aşınsırma etkisini önlemek için boruları paslanmaz çelik veya titan alaşımlı maddeler kullanırlar. Bazı işletmeler ise jeotermal sulardaki aşındırıcı etkiyi azaltmak için suya çeşitli kimyasallar ilave ederler.

 Geliştirilmiş Jeotermal Sistem:
Bilim insanları jeotermal enerjiyi yapay yollarla üretmenin pratik bir çözümünü buldu. Bu sayede bir bölgenin jeotermik sular içermesine gerek kalmadan sıcak su eldesi mümkün oluyor. Bir açıcan bakınca taşıma suyla değirmen dönüyor.

 Sıcak Suların Kullanım Alanları   
   
Elektrik enerjisi üretimi
Konutların ısıtılması
Tuz eldesi
Yüzme havuzu ve turistik kullanım
Hayvan barınaklarının ısıtılması
Mantar yetiştiriciliği
Balık yetiştiriciliği
Kereste kurutulması
Buz eldesi
Organik maddelerin kurutulması